Przejdź do głównej zawartości

ALMA bada gigantyczną eksplozję błysku gamma

Japońskie obserwacje z Atacama Large Milimeter/submilimeter Array (ALMA) pozwoliły po raz pierwszy wykonać mapę gazu molekularnego i pyłu w macierzystych galaktykach błysków gamma (GRB) – największych eksplozji we Wszechświecie. Zaskakujące jest to, że zaobserwowano mniej gazu, niż się spodziewano, i znacznie więcej pyłu, co powoduje, że niektóre z GRB można nazwać „ciemnymi błyskami gamma”. Jest to pierwsza naukowa praca ALMA dotycząca błysków gamma. Pokazuje to potencjał ALMA do lepszego zrozumienia GRB.
Rozbłyski gamma są to intensywne wybuchy o bardzo wysokiej energii, obserwowane w odległych galaktykach – najjaśniejsze zjawiska wybuchowe we Wszechświecie. Wybuchy trwające dłużej niż kilka sekund, zwane są długimi błyskami gamma (LGRB) i są związane z wybuchami supernowych – potężnymi eksplozjami pod koniec życia masywnych gwiazd. W ciągu zaledwie kilku sekund typowy rozbłysk uwalnia tyle energii, co Słońce w ciągu całego swojego życia trwającego 10 miliardów lat. Po eksplozji następuje zwykle spadek energii, zwany poświatą, który jak się uważa powstał w wyniku kolizji pomiędzy materią wyrzucaną a otaczającym ją gazem.

Niektóre z błysków gamma tajemniczo zdają się nie mieć poświaty – nazywamy je ciemnymi błyskami gamma. Jedyne możliwe wytłumaczenie jest takie, że obłoki pyłu pochłaniają promieniowanie poświaty. W ostatnich latach naukowcy pracowali nad tym, by lepiej zrozumieć powstawania błysków gamma, poprzez badanie ich galaktyk macierzystych. Astronomowie spodziewali się, że masywne gwiazdy, poprzedniczki błysków gamma, będzie można znaleźć w aktywnych obszarach gwiazdotwórczych tych galaktyk, które byłyby otoczone dużą ilością gazu molekularnego – paliwa do formowania się gwiazd. Jednakże wyniki badań nie potwierdziły tej teorii, więc zagadka pozostaje nierozwiązana. Japoński zespół badaczy pod dowództwem Bunyo Hatsukade z National Astronomical Observatory of Japan, prowadził badania dwóch galaktyk macierzystych GRB 020819B i GRB051022, które znajdują się w odległości odpowiednio ponad 4,3 mld i 6,9 mld lat świetlnych od nas. Wykrycie emisji radiowych z galaktyk macierzystych GRB, które były długo wyczekiwanym celem dla astronomów, w końcu stało się możliwe z bardzo dużą czułością, dzięki ALMA.
Kotaro Kohno, profesor na Uniwersytecie w Tokio i członek zespołu badawczego mówi: „Od 2003 r, przez dziesięć lat szukaliśmy gazu molekularnego w galaktykach, w których nastąpił wybuch gamma, za pomocą różnych teleskopów na całym świecie. Dzięki naszej ciężkiej pracy uzyskaliśmy ogromny przełom korzystając z niezwykle wysokiej czułości ALMA. Cieszymy się bardzo z tego, co udało nam się osiągnąć”. Czułość ALMA w tych obserwacjach była około pięciokrotnie wyższa, niż innych teleskopów używanych kiedykolwiek we wcześniejszych badaniach, chociaż czas obserwacji wynosił zaledwie 47 minut, z wykorzystaniem zaledwie 27 anten (mniej niż połowa wszystkich anten). Wyniki obserwacji pokazały rewolucyjną zdolność ALMA, nawet w ograniczonych warunkach. Innym niezwykłym osiągnięciem, dzięki wysokiej rozdzielczości ALMA było odkrycie rozkładu gazu molekularnego i pyłu w galaktykach macierzystych GRB. Obserwacje GRB 020819B ujawniły bogate w pył środowisko na obrzeżach galaktyki, podczas gdy gaz stwierdzono tylko wokół jej centrum. Po raz pierwszy zbadano rozkład gazu i pyłu w galaktykach macierzystych błysków gamma.

Źródło:
ALMA Observatory

Popularne posty z tego bloga

Wykryto największą eksplozję w historii Wszechświata

Naukowcy badający odległą gromadę galaktyk odkryli największą eksplozję obserwowaną we Wszechświecie od czasów Wielkiego Wybuchu.

Wybuch pochodził z supermasywnej czarnej dziury w centrum odległej o setki milionów lat świetlnych stąd galaktyki. W trakcie eksplozji zostało uwolnione pięć razy więcej energii, niż przy poprzednim ówczesnym najpotężniejszym wybuchu.
Astronomowie dokonali tego odkrycia przy użyciu danych z obserwatorium rentgenowskiego Chandra i XMM-Newton, a także danych radiowych z Murchison Widefield Array (MWA) w Australii i Giant Metrewave Radio Telescope (GMRT) w Indiach.
Ten potężny wybuch został wykryty w gromadzie galaktyk Ophiuchus, która znajduje się około 390 mln lat świetlnych stąd. Gromady galaktyk to największe struktury we Wszechświecie utrzymywane razem przez grawitację, zawierające tysiące pojedynczych galaktyk, ciemną materię i gorący gaz.
W centrum gromady Ophiuchus znajduje się duża galaktyka zawierająca supermasywną czarną dziurę. Naukowcy uważają, że źró…

Odkryto najbliższą znaną „olbrzymią planetę niemowlęcą”

Nowonarodzona masywna planeta znajduje się zaledwie 100 parseków od Ziemi.

Naukowcy odkryli nowonarodzoną masywną planetę bliższą Ziemi niż jakikolwiek tego typu obiekt w podobnym wieku. Olbrzymia niemowlęca planeta, nazwana 2MASS 1155-7919 b, znajduje się w asocjacji Epsilon Chamaeleontis i leży tylko około 330 lat świetlnych od naszego Układu Słonecznego.
„Ciemny, chłodny obiekt, który znaleźliśmy, jest bardzo młody i ma zaledwie 10 mas Jowisza, co oznacza, że prawdopodobnie patrzymy na planetę niemowlęcą, być może wciąż w fazie formowania się. Chociaż zostało odkrytych wiele innych planet podczas misji Kepler i innych podobnych, prawie wszystkie z nich są planetami ‘starymi’. Obiekt ten jest jednocześnie czwartym lub piątym przykładem planety olbrzymiej krążącej tak daleko od swojej gwiazdy macierzystej. Teoretycy usiłują wyjaśnić, w jaki sposób się tam uformowały lub jak tam dotarły” – powiedziała Annie Dickson-Vandervelde, główna autorka pracy.
Do odkrycia naukowcy wykorzystali dane…

Czy rozwiązano tajemnicę ekspansji Wszechświata?

Badacz z Uniwersytetu Genewskiego rozwiązał naukową kontrowersję dotyczącą tempa ekspansji Wszechświata, sugerując, że na dużą skalę nie jest ono całkowicie jednorodne.


Ziemia, Układ Słoneczny, cała Droga Mleczna i kilka tysięcy najbliższych nam galaktyk porusza się w ogromnym „bąblu” o średnicy 250 mln lat świetlnych, gdzie średnia gęstość materii jest o połowę mniejsza niż w pozostałej części Wszechświata. Taka jest hipoteza wysunięta przez fizyka teoretyka z Uniwersytetu Genewskiego (UNIGE) jako rozwiązanie zagadki, która od dziesięcioleci dzieli społeczność naukową: z jaką prędkością rozszerza się Wszechświat? Do tej pory co najmniej dwie niezależne metody obliczeniowe osiągnęły dwie wartości różniące się o około 10% z odchyleniem, które jest statystycznie nie do pogodzenia. Nowe podejście usuwa tę rozbieżność bez korzystania z „nowej fizyki”.
Wszechświat rozszerza się od czasu Wielkiego Wybuchu, który miał miejsce 13,8 mld lat temu – propozycja po raz pierwszy przedstawiona przez b…