Przejdź do głównej zawartości

W zderzających się galaktykach maluszek świeci najjaśniej

W pobliskiej galaktyce Wir (M51a), oraz jej galaktycznej towarzyszce, M51b, dwie supermasywne czarne dziury rozgrzewają się i pochłaniają otaczającą materię. Te dwa potwory powinny być najjaśniejszymi źródłami promieniowania rentgenowskiego w zasięgu pola widzenia, ale nowe badania wykorzystujące obserwacje z misji NuSTAR (Nuclear Spectroscopic Telescope Array) pokazują, że o wiele mniejszy obiekt konkuruje z nimi pod tym względem.


Najbardziej oszałamiający cechami galaktyki Wir – oficjalnie znanej jako M51a – są dwa długie, wypełnione gwiazdami „ramiona” wijące się jak wstążka wokół galaktycznego centrum. O wiele mniejsza M51b przylega do krawędzie Wiru. Razem znane jako M51, obie galaktyki łączą się.

W centrum każdej galaktyki znajduje się supermasywna czarna dziura, milion razy masywniejsza, niż Słońce. Połączenie się galaktyk powinno wepchnąć ogromne ilości gazu i pyłu w czarne dziury i na orbitę wokół nich. Z kolei silna grawitacja czarnych dziur powinna sprawić, że orbitująca materia będzie się nagrzewać i promieniować, tworząc wokół siebie jasne dyski, które mogą przyćmić blaskiem wszystkie inne gwiazdy w ich galaktykach.

Ale żadna czarna dziura w czasie łączenia się nie promieniuje tak jasno w zakresie promieniowania rentgenowskiego, jak spodziewali się tego naukowcy. Na podstawie wcześniejszych obserwacji z satelitów, które wykrywają promieniowanie X o niskiej energii, naukowcy uważali, że warstwy gazu i pyłu wokół czarnej dziury w większej galaktyce blokują dodatkową emisję. Ale w nowym badaniu wykorzystano widzenie w wysokich energiach promieniowania X satelity NuSTAR, aby spojrzeć pod te warstwy i odkryto, że czarna dziura jest jeszcze ciemniejsza, niż się spodziewano.

Naukowcy uważają, że najbardziej prawdopodobne wyjaśnienie jest takie, że czarne dziury „mrugają” podczas łączenia się galaktyk, a nie promieniują mniej lub bardziej stałą jasnością podczas całego procesu.

Małe źródło promieniowania rentgenowskiego to gwiazda neutronowa, niesamowicie gęsta bryła materii pozostawiona po wybuchu masywnej gwiazdy pod koniec jej życia. Typowa gwiazda neutronowa ma setki tysięcy razy mniejszą średnicę, niż Słońce i raz do dwóch razy większą masę. Łyżeczka materii gwiazdy neutronowej ważyłaby 1 mld ton.

Pomimo swoich rozmiarów, gwiazdy neutronowe często ukazują się dzięki intensywnym emisjom promieniowania. Gwiazda neutronowa znaleziona w M51 jest jeszcze jaśniejsza od przeciętnej i należy do nowo odkrytej klasy, znanej jako ultra świecące gwiazdy neutronowe. Murray Brightman z Caltech powiedział, że niektórzy naukowcy proponowali, że silne pola magnetyczne generowane przez gwiazdę neutronową mogą być odpowiedzialne za emisję promieniowania; poprzednie prace Brightmana i współpracowników na temat tej gwiazdy neutronowej potwierdzają tę hipotezę. Niektóre inne jasne, wysokoenergetyczne źródła promieniowania rentgenowskie widoczne w tych dwóch galaktykach mogą również być gwiazdami neutronowymi.

Opracowanie:
Agnieszka Nowak

Źródło:

Popularne posty z tego bloga

Wykryto największą eksplozję w historii Wszechświata

Naukowcy badający odległą gromadę galaktyk odkryli największą eksplozję obserwowaną we Wszechświecie od czasów Wielkiego Wybuchu.

Wybuch pochodził z supermasywnej czarnej dziury w centrum odległej o setki milionów lat świetlnych stąd galaktyki. W trakcie eksplozji zostało uwolnione pięć razy więcej energii, niż przy poprzednim ówczesnym najpotężniejszym wybuchu.
Astronomowie dokonali tego odkrycia przy użyciu danych z obserwatorium rentgenowskiego Chandra i XMM-Newton, a także danych radiowych z Murchison Widefield Array (MWA) w Australii i Giant Metrewave Radio Telescope (GMRT) w Indiach.
Ten potężny wybuch został wykryty w gromadzie galaktyk Ophiuchus, która znajduje się około 390 mln lat świetlnych stąd. Gromady galaktyk to największe struktury we Wszechświecie utrzymywane razem przez grawitację, zawierające tysiące pojedynczych galaktyk, ciemną materię i gorący gaz.
W centrum gromady Ophiuchus znajduje się duża galaktyka zawierająca supermasywną czarną dziurę. Naukowcy uważają, że źró…

Odkryto najbliższą znaną „olbrzymią planetę niemowlęcą”

Nowonarodzona masywna planeta znajduje się zaledwie 100 parseków od Ziemi.

Naukowcy odkryli nowonarodzoną masywną planetę bliższą Ziemi niż jakikolwiek tego typu obiekt w podobnym wieku. Olbrzymia niemowlęca planeta, nazwana 2MASS 1155-7919 b, znajduje się w asocjacji Epsilon Chamaeleontis i leży tylko około 330 lat świetlnych od naszego Układu Słonecznego.
„Ciemny, chłodny obiekt, który znaleźliśmy, jest bardzo młody i ma zaledwie 10 mas Jowisza, co oznacza, że prawdopodobnie patrzymy na planetę niemowlęcą, być może wciąż w fazie formowania się. Chociaż zostało odkrytych wiele innych planet podczas misji Kepler i innych podobnych, prawie wszystkie z nich są planetami ‘starymi’. Obiekt ten jest jednocześnie czwartym lub piątym przykładem planety olbrzymiej krążącej tak daleko od swojej gwiazdy macierzystej. Teoretycy usiłują wyjaśnić, w jaki sposób się tam uformowały lub jak tam dotarły” – powiedziała Annie Dickson-Vandervelde, główna autorka pracy.
Do odkrycia naukowcy wykorzystali dane…

Czy rozwiązano tajemnicę ekspansji Wszechświata?

Badacz z Uniwersytetu Genewskiego rozwiązał naukową kontrowersję dotyczącą tempa ekspansji Wszechświata, sugerując, że na dużą skalę nie jest ono całkowicie jednorodne.


Ziemia, Układ Słoneczny, cała Droga Mleczna i kilka tysięcy najbliższych nam galaktyk porusza się w ogromnym „bąblu” o średnicy 250 mln lat świetlnych, gdzie średnia gęstość materii jest o połowę mniejsza niż w pozostałej części Wszechświata. Taka jest hipoteza wysunięta przez fizyka teoretyka z Uniwersytetu Genewskiego (UNIGE) jako rozwiązanie zagadki, która od dziesięcioleci dzieli społeczność naukową: z jaką prędkością rozszerza się Wszechświat? Do tej pory co najmniej dwie niezależne metody obliczeniowe osiągnęły dwie wartości różniące się o około 10% z odchyleniem, które jest statystycznie nie do pogodzenia. Nowe podejście usuwa tę rozbieżność bez korzystania z „nowej fizyki”.
Wszechświat rozszerza się od czasu Wielkiego Wybuchu, który miał miejsce 13,8 mld lat temu – propozycja po raz pierwszy przedstawiona przez b…