Przejdź do głównej zawartości

Astronomowie ujawniają sekrety najodleglejszej supernowej kiedykolwiek wykrytej

Międzynarodowy zespół astronomów potwierdził odkrycie najodleglejszej dotąd supernowej – ogromnej kosmicznej eksplozji, która miała miejsce 10,5 miliarda lat temu.


Eksplodująca gwiazda, nazwana DES16C2nm, została wykryta przez Dark Energy Survey (DES), międzynarodową współpracę mającą na celu mapowanie kilkuset milionów galaktyk, aby dowiedzieć się więcej o ciemnej energii – tajemniczej sile, która prawdopodobnie powoduje przyspieszoną ekspansję Wszechświata.

Jak wyjaśniono w nowych badaniach opublikowanych w Astrophysical Journal, światło z tego zdarzenia potrzebowało 10,5 miliarda lat, aby dotrzeć do Ziemi. Wiek Wszechświata szacuje się na 13,8 miliarda lat.

Supernowa to eksplozja masywnej gwiazdy pod koniec cyklu jej życia. DES16C2nm jest klasyfikowana jako superświecąca supernowa (ang. superluminous supernova – SLSN, zwana także hipersupernowa), najjaśniejsza i najrzadsza klasa supernowych, pierwszy raz odkryta dzięki temu, że uważano, iż wywołała ją materia opadająca na najgęstszy obiekt we Wszechświecie – szybko rotującą gwiazdę neutronową, nowo powstałą w wyniku eksplozji masywnej gwiazdy.

Współautor badania, Bob Nichol, profesor astrofizyki i dyrektor Instytutu Kosmologii i Grawitacji Uniwersytetu Portsmouth, skomentował: „Nie myślano o takich supernowych, kiedy zaczynaliśmy DES ponad dekadę temu. Takie odkrycia ukazują znaczenie nauki empirycznej; czasami musisz wyjść i spojrzeć w górę, aby ujrzeć coś niesamowitego.”

Główny autor badania, dr Mathew Smith z Uniwersytetu Southampton, powiedział: „To ekscytujące być częścią przeglądu, który odkrył najstarszą znaną supernową. DES16C2nm jest ekstremalnie odległa, niezwykle jasna i niezwykle rzadka – nie jest czymś, na co może się natknąć astronom na co dzień.”

„Światło ultrafioletowe z SLSN mówi nam o ilości metalu wytwarzanego w eksplozji oraz o temperaturze samej eksplozji, które są kluczem do zrozumienia, co wywołuje i napędza te kosmiczne wybuchy.” Teraz astronomowie wiedzą, jak znaleźć te obiekty na jeszcze większych odległościach, więc aktywnie szukają ich w ramach projektu DES.

DES16C2nm została wykryta w sierpniu 2016 roku, a jej odległość oraz ekstremalna jasność zostały potwierdzone w październiku 2016 r. dzięki wykorzystaniu najpotężniejszych na świecie teleskopów – VLT i teleskopu Magellan w Chile oraz Obserwatorium Kecka na Hawajach.

Ponad 400 naukowców z ponad 25 instytucji z całego świata uczestniczy w DES, pięcioletnim projekcie, który rozpoczął się w 2013 roku. Wspólnie zbudowali i wykorzystują ekstremalnie czuły 570-megapikselowy aparat cyfrowy DECAM, zamontowany na 4-metrowym teleskopie Blanco w Cerro Tololo Inter-American Observatory, wysoko w chilijskich Andach, specjalnie do prowadzenia tego projektu.

Przez pięć lat (2013-2018) współpraca DES wykorzystała 525 nocy obserwacyjnych do prowadzenia głębokiego, rozległego badania w celu zapisu informacji z 300 milionów galaktyk odległych miliardy lat świetlnych od Ziemi.

Przegląd przedstawia 5.000 stopni kwadratowych nieba południowego w pięciu filtrach optycznych, aby uzyskać szczegółowe informacje o każdej galaktyce. Część czasu badania jest wykorzystywana do obserwacji mniejszych fragmentów nieba mniej więcej raz w tygodniu, w celu odkrycia i zbadania tysięcy supernowych.

Opracowanie:
Agnieszka Nowak

Źródło:

Popularne posty z tego bloga

Wykryto największą eksplozję w historii Wszechświata

Naukowcy badający odległą gromadę galaktyk odkryli największą eksplozję obserwowaną we Wszechświecie od czasów Wielkiego Wybuchu. Wybuch pochodził z supermasywnej czarnej dziury w centrum odległej o setki milionów lat świetlnych stąd galaktyki. W trakcie eksplozji zostało uwolnione pięć razy więcej energii, niż przy poprzednim ówczesnym najpotężniejszym wybuchu. Astronomowie dokonali tego odkrycia przy użyciu danych z obserwatorium rentgenowskiego Chandra i XMM-Newton, a także danych radiowych z Murchison Widefield Array (MWA) w Australii i Giant Metrewave Radio Telescope (GMRT) w Indiach. Ten potężny wybuch został wykryty w gromadzie galaktyk Ophiuchus, która znajduje się około 390 mln lat świetlnych stąd. Gromady galaktyk to największe struktury we Wszechświecie utrzymywane razem przez grawitację, zawierające tysiące pojedynczych galaktyk, ciemną materię i gorący gaz. W centrum gromady Ophiuchus znajduje się duża galaktyka zawierająca supermasywną czarną dziurę.

Odkryto najbliższą znaną „olbrzymią planetę niemowlęcą”

Nowonarodzona masywna planeta znajduje się zaledwie 100 parseków od Ziemi. Naukowcy odkryli nowonarodzoną masywną planetę bliższą Ziemi niż jakikolwiek tego typu obiekt w podobnym wieku. Olbrzymia niemowlęca planeta, nazwana 2MASS 1155-7919 b, znajduje się w asocjacji Epsilon Chamaeleontis i leży tylko około 330 lat świetlnych od naszego Układu Słonecznego. „Ciemny, chłodny obiekt, który znaleźliśmy, jest bardzo młody i ma zaledwie 10 mas Jowisza, co oznacza, że prawdopodobnie patrzymy na planetę niemowlęcą, być może wciąż w fazie formowania się. Chociaż zostało odkrytych wiele innych planet podczas misji Kepler i innych podobnych, prawie wszystkie z nich są planetami ‘starymi’. Obiekt ten jest jednocześnie czwartym lub piątym przykładem planety olbrzymiej krążącej tak daleko od swojej gwiazdy macierzystej. Teoretycy usiłują wyjaśnić, w jaki sposób się tam uformowały lub jak tam dotarły” – powiedziała Annie Dickson-Vandervelde, główna autorka pracy. Do odkrycia naukowc

Czy rozwiązano tajemnicę ekspansji Wszechświata?

Badacz z Uniwersytetu Genewskiego rozwiązał naukową kontrowersję dotyczącą tempa ekspansji Wszechświata, sugerując, że na dużą skalę nie jest ono całkowicie jednorodne. Ziemia, Układ Słoneczny, cała Droga Mleczna i kilka tysięcy najbliższych nam galaktyk porusza się w ogromnym „bąblu” o średnicy 250 mln lat świetlnych, gdzie średnia gęstość materii jest o połowę mniejsza niż w pozostałej części Wszechświata. Taka jest hipoteza wysunięta przez fizyka teoretyka z Uniwersytetu Genewskiego (UNIGE) jako rozwiązanie zagadki, która od dziesięcioleci dzieli społeczność naukową: z jaką prędkością rozszerza się Wszechświat? Do tej pory co najmniej dwie niezależne metody obliczeniowe osiągnęły dwie wartości różniące się o około 10% z odchyleniem, które jest statystycznie nie do pogodzenia. Nowe podejście usuwa tę rozbieżność bez korzystania z „nowej fizyki”. Wszechświat rozszerza się od czasu Wielkiego Wybuchu, który miał miejsce 13,8 mld lat temu – propozycja po raz pierwszy przeds