Przejdź do głównej zawartości

Krajobraz galaktyczny gromady Abell 2142

Astronomowie wykorzystali dane z kosmicznego teleskopu Chandra, do wykonania dramatycznego zdjęcia ogromnego ogona gorącego gazu rozciągającego się na ponad milion lat świetlnych za grupą galaktyk, który opada w głąb jeszcze większej gromady galaktyk. Odkrycia takie pozwalają astronomom poznać środowisko i warunki, w których ewoluują największe struktury Wszechświata.


Gromady galaktyk są największymi strukturami we Wszechświecie, utrzymywanymi razem dzięki grawitacji. Podczas, gdy gromady galaktyk mogą zawierać setki lub nawet tysiące pojedynczych galaktyk, ogromna część masy gromady pochodzi z gorącego gazu, który emituje promieniowanie X i niewidoczną ciemną materię. Jak to się stało, że są one tak ogromne?

To zdjęcie przedstawia jedną z możliwości: przechwytywanie galaktyk przez niezwykle silną grawitację gromady galaktyk. W lewym panelu przedstawiono szerokokątny widok na gromadę Abell 2142, która zawiera setki galaktyk osadzonych w gazie o temperaturze milionów stopni, widziane przez Chandra (kolor fioletowy). Centrum gromady galaktyk znajduje się w środku fioletowej emisji, w dolnej części zdjęcia. Widać tutaj tylko najgęstszy gorący gaz, co oznacza, że rzadszy gaz znajduje się dalej od centrum gromady i nie jest przedstawiony na tym obrazie. Na zdjęcie z Chandra zostało nałożone zdjęcie optyczne wykonane w ramach przeglądu Sloan Digital Sky Survey (kolory: czerwony, zielony, niebieski).

Jasny rentgenowski ogon znajdujący się w lewej części zdjęcia skierowany jest wprost na Abell 2142. Prawy panel zawiera zbliżenie na ten ogon. Grupa galaktyk zawierająca cztery jasne galaktyki znajduje się w pobliżu „głowy”, podczas gdy „ogon” rozciąga się w kierunku lewego, górnego rogu zdjęcia. Grupy galaktyk zawierają kilkadziesiąt galaktyk, w przeciwieństwie do znacznie liczniejszych gromad galaktyk. Kierunek ogona i ostra krawędź gorącego gazu prowadzącego wokół grupy galaktyk wskazują, że opada ona prawie bezpośrednio w kierunku centrum Abell 2142. Zbliżenie na cztery jasne galaktyki G1, G3, G4 i G5 przedstawiono w zakresie rentgenowskim i optycznym. Galaktyka G2 jest obiektem tła a nie członkiem tej grupy galaktyk.

Gdy grupa galaktyk opada w kierunku Abell 2142, podąża za nią część gorącego gazu. Oderwany gaz przyjmuje kształt prostego i stosunkowo wąskiego ogona, który rozciąga się na około 800 000 lat świetlnych. Kształt ogona sugeruje, że otaczające go pola magnetyczne zachowują się jak osłona, utrzymując ten sam kształt. W odległości miliona lat świetlnych ogon staje się nieregularny, co może oznaczać, że zakłócenia gorącego gazu są silniejsze w tym obszarze i silniejsze od działania osłony z pola magnetycznego.

Dolna część ogona świeci jaśniej, niż górna. Może to być spowodowane asymetrią gorącego gazu w grupie galaktyk. Ta asymetria może wynikać z rozbłysku, który byłby wygenerowany przez supermasywną czarną dziurę znajdującą się w jednej z galaktyk w grupie, albo też z procesu łączenia się galaktyk w grupie. Takie zdarzenia mogą powodować, że w niektórych częściach grupy galaktyk gaz ulega łatwiejszemu oderwaniu, niż w innych.

Nowe dane z Chandra potwierdzają również, że dwie z czterech jasnych galaktyk w grupie, G3 i G4, posiadają szybko rosnące, supermasywne czarne dziury. Oba źródła promieniowania X nakładają się na siebie na zdjęciu z Chandra.

Opracowanie:
Agnieszka Nowak

Źródło:

Popularne posty z tego bloga

Wykryto największą eksplozję w historii Wszechświata

Naukowcy badający odległą gromadę galaktyk odkryli największą eksplozję obserwowaną we Wszechświecie od czasów Wielkiego Wybuchu.

Wybuch pochodził z supermasywnej czarnej dziury w centrum odległej o setki milionów lat świetlnych stąd galaktyki. W trakcie eksplozji zostało uwolnione pięć razy więcej energii, niż przy poprzednim ówczesnym najpotężniejszym wybuchu.
Astronomowie dokonali tego odkrycia przy użyciu danych z obserwatorium rentgenowskiego Chandra i XMM-Newton, a także danych radiowych z Murchison Widefield Array (MWA) w Australii i Giant Metrewave Radio Telescope (GMRT) w Indiach.
Ten potężny wybuch został wykryty w gromadzie galaktyk Ophiuchus, która znajduje się około 390 mln lat świetlnych stąd. Gromady galaktyk to największe struktury we Wszechświecie utrzymywane razem przez grawitację, zawierające tysiące pojedynczych galaktyk, ciemną materię i gorący gaz.
W centrum gromady Ophiuchus znajduje się duża galaktyka zawierająca supermasywną czarną dziurę. Naukowcy uważają, że źró…

Odkryto najbliższą znaną „olbrzymią planetę niemowlęcą”

Nowonarodzona masywna planeta znajduje się zaledwie 100 parseków od Ziemi.

Naukowcy odkryli nowonarodzoną masywną planetę bliższą Ziemi niż jakikolwiek tego typu obiekt w podobnym wieku. Olbrzymia niemowlęca planeta, nazwana 2MASS 1155-7919 b, znajduje się w asocjacji Epsilon Chamaeleontis i leży tylko około 330 lat świetlnych od naszego Układu Słonecznego.
„Ciemny, chłodny obiekt, który znaleźliśmy, jest bardzo młody i ma zaledwie 10 mas Jowisza, co oznacza, że prawdopodobnie patrzymy na planetę niemowlęcą, być może wciąż w fazie formowania się. Chociaż zostało odkrytych wiele innych planet podczas misji Kepler i innych podobnych, prawie wszystkie z nich są planetami ‘starymi’. Obiekt ten jest jednocześnie czwartym lub piątym przykładem planety olbrzymiej krążącej tak daleko od swojej gwiazdy macierzystej. Teoretycy usiłują wyjaśnić, w jaki sposób się tam uformowały lub jak tam dotarły” – powiedziała Annie Dickson-Vandervelde, główna autorka pracy.
Do odkrycia naukowcy wykorzystali dane…

Czy rozwiązano tajemnicę ekspansji Wszechświata?

Badacz z Uniwersytetu Genewskiego rozwiązał naukową kontrowersję dotyczącą tempa ekspansji Wszechświata, sugerując, że na dużą skalę nie jest ono całkowicie jednorodne.


Ziemia, Układ Słoneczny, cała Droga Mleczna i kilka tysięcy najbliższych nam galaktyk porusza się w ogromnym „bąblu” o średnicy 250 mln lat świetlnych, gdzie średnia gęstość materii jest o połowę mniejsza niż w pozostałej części Wszechświata. Taka jest hipoteza wysunięta przez fizyka teoretyka z Uniwersytetu Genewskiego (UNIGE) jako rozwiązanie zagadki, która od dziesięcioleci dzieli społeczność naukową: z jaką prędkością rozszerza się Wszechświat? Do tej pory co najmniej dwie niezależne metody obliczeniowe osiągnęły dwie wartości różniące się o około 10% z odchyleniem, które jest statystycznie nie do pogodzenia. Nowe podejście usuwa tę rozbieżność bez korzystania z „nowej fizyki”.
Wszechświat rozszerza się od czasu Wielkiego Wybuchu, który miał miejsce 13,8 mld lat temu – propozycja po raz pierwszy przedstawiona przez b…