Przejdź do głównej zawartości

Najstarszy znany dysk protoplanetarny

Grupa społeczności naukowców i zawodowych astronomów, w tym Jonathan Gagné z Carnegie, połączyła siły by odkryć niezwykłe „łowisko” egzoplanet. Odkryli oni gwiazdę otoczoną przez najstarszy znany dysk protoplanetarny.

Kierowany przez Stevena Silverberga z Universytetu Oklahoma zespół opisał nowo zidentyfikowanego czerwonego karła z gorącym dyskiem protoplanetarnym, powiązanym z młodym układem planetarnym. Dyski protoplanetarne wokół czerwonych karłów takich jak te są rzadkością, ale gwiazda o nazwie AWI0005x3s wydaje się posiadać trwały dysk przez wyjątkowo długi czas. Odkrycie zostało opublikowane w The Astrophysical Journal Letters.

Większość tego typu dysków zanika w czasie krótszym niż 30 milionów lat. Ten czerwony karzeł jest kandydatem na członka asocjacji gwiezdnej Carina, z czego wynika, że ma 45 milionów lat (jak reszta gwiazd w grupie). To jest najstarszy układ czerwonego karła z dyskiem, jaki astronomowie obserwują w podobnej asocjacji.

Odkrycia dokonała społeczność naukowców z Disk Detective, projektu kierowanego przez dr Marca Kuchnea z NASA/GSFC, który jest przeznaczony do znajdywania nowych dysków protoplanetarnych. Projekt polega na tym, że użytkownicy dokonują klasyfikacji, przeglądając dziesięciosekundowe filmy, z danymi z przeglądów NASA, w tym misji Wide-field Infrared Survey Explorer (WISE) i projektu Two-Micron All Sky Survey (2MASS). Od czasu uruchomienia strony projektu w czerwcu 2014 roku, ponad 30.000 naukowców uczestniczyło w tym projekcie, wykonując około 2 miliony klasyfikacji obiektów niebieskich.

Bez pomocy społeczności i naukowców badania tych obiektów były by trudne. Misja WISE sama tylko odkryła 747 milionów obiektów, spośród których spodziewanych jest, że kilka tysięcy będzie posiadać dyski protoplanetarne.

Ustalenie wieku gwiazdy może być trudne lub niemożliwe. Jednakże asocjacja Carina, w której znaleziono tego czerwonego karła, jest grupą gwiazd poruszających się przez Galaktykę, co wskazuje, że wszystkie powstały mniej więcej w tym samym czasie, w jednym miejscu. Astronomowie opracowali test, który pokazał tego nowo odkrytego czerwonego karła oraz jego dysk jako prawdopodobną część asocjacji Carina, co było kluczowe w ustaleniu jego zaskakującego wieku.

Zaskakującym jest zaobserwowanie dysku protoplanetarnego wokół gwiazdy, która może mieć 45 milionów lat, ponieważ zwykle zanikają one w przeciągu kilku milionów lat. Potrzebne będzie więcej obserwacji aby określić, czy gwiazda jest naprawdę tak stara, jak szacują astronomowie, a jeżeli okaże się że tak, z pewnością stanie się ona punktem odniesienia dla rozumienia czasu życia dysków. Wiedza, że gwiazda i jej dysk są tak stare, może pomóc naukowcom zrozumieć, dlaczego dyski wokół karłów typu M są taką rzadkością.

Ta gwiazda, jak i jej dysk, są interesujące jeszcze z innego powodu: możliwość, że posiada planety pozasłoneczne. Większość z odkrywanych przez teleskopy planet pozasłonecznych znajduje się w dyskach podobnych do tego przy czerwonym karle. Co więcej, gwiazda ta jest tego samego typu widmowego, co Proxima Centauri, najbliższa sąsiadka Słońca, która posiada egzoplanetę, słynną Proxima B.

Źródło:
phys.org

Opracowanie:
Agnieszka Nowak

Urania - Postępy Astronomii

Popularne posty z tego bloga

Wykryto największą eksplozję w historii Wszechświata

Naukowcy badający odległą gromadę galaktyk odkryli największą eksplozję obserwowaną we Wszechświecie od czasów Wielkiego Wybuchu. Wybuch pochodził z supermasywnej czarnej dziury w centrum odległej o setki milionów lat świetlnych stąd galaktyki. W trakcie eksplozji zostało uwolnione pięć razy więcej energii, niż przy poprzednim ówczesnym najpotężniejszym wybuchu. Astronomowie dokonali tego odkrycia przy użyciu danych z obserwatorium rentgenowskiego Chandra i XMM-Newton, a także danych radiowych z Murchison Widefield Array (MWA) w Australii i Giant Metrewave Radio Telescope (GMRT) w Indiach. Ten potężny wybuch został wykryty w gromadzie galaktyk Ophiuchus, która znajduje się około 390 mln lat świetlnych stąd. Gromady galaktyk to największe struktury we Wszechświecie utrzymywane razem przez grawitację, zawierające tysiące pojedynczych galaktyk, ciemną materię i gorący gaz. W centrum gromady Ophiuchus znajduje się duża galaktyka zawierająca supermasywną czarną dziurę.

Odkryto najbliższą znaną „olbrzymią planetę niemowlęcą”

Nowonarodzona masywna planeta znajduje się zaledwie 100 parseków od Ziemi. Naukowcy odkryli nowonarodzoną masywną planetę bliższą Ziemi niż jakikolwiek tego typu obiekt w podobnym wieku. Olbrzymia niemowlęca planeta, nazwana 2MASS 1155-7919 b, znajduje się w asocjacji Epsilon Chamaeleontis i leży tylko około 330 lat świetlnych od naszego Układu Słonecznego. „Ciemny, chłodny obiekt, który znaleźliśmy, jest bardzo młody i ma zaledwie 10 mas Jowisza, co oznacza, że prawdopodobnie patrzymy na planetę niemowlęcą, być może wciąż w fazie formowania się. Chociaż zostało odkrytych wiele innych planet podczas misji Kepler i innych podobnych, prawie wszystkie z nich są planetami ‘starymi’. Obiekt ten jest jednocześnie czwartym lub piątym przykładem planety olbrzymiej krążącej tak daleko od swojej gwiazdy macierzystej. Teoretycy usiłują wyjaśnić, w jaki sposób się tam uformowały lub jak tam dotarły” – powiedziała Annie Dickson-Vandervelde, główna autorka pracy. Do odkrycia naukowc

Czy rozwiązano tajemnicę ekspansji Wszechświata?

Badacz z Uniwersytetu Genewskiego rozwiązał naukową kontrowersję dotyczącą tempa ekspansji Wszechświata, sugerując, że na dużą skalę nie jest ono całkowicie jednorodne. Ziemia, Układ Słoneczny, cała Droga Mleczna i kilka tysięcy najbliższych nam galaktyk porusza się w ogromnym „bąblu” o średnicy 250 mln lat świetlnych, gdzie średnia gęstość materii jest o połowę mniejsza niż w pozostałej części Wszechświata. Taka jest hipoteza wysunięta przez fizyka teoretyka z Uniwersytetu Genewskiego (UNIGE) jako rozwiązanie zagadki, która od dziesięcioleci dzieli społeczność naukową: z jaką prędkością rozszerza się Wszechświat? Do tej pory co najmniej dwie niezależne metody obliczeniowe osiągnęły dwie wartości różniące się o około 10% z odchyleniem, które jest statystycznie nie do pogodzenia. Nowe podejście usuwa tę rozbieżność bez korzystania z „nowej fizyki”. Wszechświat rozszerza się od czasu Wielkiego Wybuchu, który miał miejsce 13,8 mld lat temu – propozycja po raz pierwszy przeds